สุขจากการพัฒนา ตอน เครือข่ายอ่างพวงจังหวัดนครนายกสร้างสุขให้ราษฎร

โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยปรืออันเนื่องมาจากพระราชดำริ หนึ่งในเครือข่ายอ่างเก็บน้ำในระบบอ่างพวงจังหวัดนครนายก ที่ใช้หลักการผันน้ำส่วนเกินของอ่างเก็บน้ำหลักไปยังอ่างเก็บน้ำเครือข่ายซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่มีระดับต่ำกว่า โดยประกอบด้วย 3 โครงการได้แก่ โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยปรืออันเนื่องมาจากพระราชดำริ และโครงการอ่างเก็บน้ำทรายทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลเขาพระ และโครงการอ่างเก็บน้ำคลองโบดอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลพรหมณี อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก

สืบเนื่องมาจากเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2524 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระราชดำริ “…ควรพิจารณาวางโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองโบด เพื่อจัดหาน้ำให้โครงการเกษตรกรรมทหาร และส่งน้ำให้กับพื้นที่เพาะปลูกของราษฎรบริเวณใกล้เคียง หากปริมาณน้ำของอ่างเก็บน้ำคลองโบดมีปริมาณไม่เพียงพอก็ชักน้ำจากอ่างเก็บน้ำคลองทรายทองลงมาเสริม และควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยปรือ เพื่อจัดหาน้ำสนับสนุนการประปาจังหวัดนครนายก และระบายน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยปรือลงสู่ลำห้วยปรือ เพื่อส่งน้ำให้กับราษฎรตามลำห้วยปรือเป็นช่วง ๆ …” กรมชลประทานสำนักงาน กปร. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงดำเนินงานสนองพระราชดำริ ก่อสร้างระบบท่อส่งน้ำจากโครงการอ่างเก็บน้ำทรายทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ไปยังโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยปรือฯ ก่อสร้างท่อส่งนำ้จากโครงการอ่างเก็บน้ำทรายทองฯ ไปยังโครงการอ่างเก็บน้ำคลองโบดฯ  และก่อสร้างท่อส่งนำ้จากโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยปรือฯ ไปยังโครงการอ่างเก็บน้ำคลองโบด  พร้อมกับวางแผนการจัดสรรน้ำจากอ่างเก็บน้ำทั้ง 3 แห่ง ทำให้สามารถบริหารจัดการน้ำได้อย่างพอเพียงตลอดปี

นางลมัย อโนดาต ประธานกลุ่มผู้ใช้น้ำอ่างเก็บน้ำห้วยปรือ เล่าว่า พื้นที่เกษตรกรรมในพื้นที่ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก มีการทำนา ทำสวนผลไม้ เลี้ยงสัตว์และปลูกพืชผักสวนครัวแบบผสมผสานไว้บริโภค ส่วนตนเองเป็นสมาชิกกลุ่มผู้เลี้ยงกระบือได้ใช้น้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยปรือฯ ทำให้ในช่วงฤดูแล้งไม่เกิดภาวะขาดแคลนน้ำ

ลมัยได้รับรายได้หลักจากการเป็นสมาชิก อบต. จึงจัดสรรพื้นที่ 12 ไร่ของตนเอง ให้เช่าทำการเกษตร 10 ไร่ และอีก 2 ไร่ ใช้เลี้ยงกระบือ ซึ่งเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย เพราะสามารถปล่อยให้กินหญ้าตามธรรมชาติ และให้แร่ธาตุราคาก้อนละ 60 บาทเป็นอาหารเสริม ช่วงแล้งจึงจะซื้อฟางก้อนละ 30บาทเลี้ยงกระบือ ทำให้ต้นทุนการเลี้ยงต่ำ เมื่อสมาชิกกลุ่มต้องการพ่อพันธุ์กระบือก็จะขายในราคาตัวละกว่า 1 หมื่นบาท โดยเฉลี่ยขายกระบื้อ 2 ปีครั้ง

สำหรับการใช้น้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยปรือนั้น นอกจากจะใช้เลี้ยงกระบือแล้ว ยังใช้ทดแทนน้ำประปา โดยใช้ท่อขนาด 1นิ้วต่อจากท่อใยหินที่เป็นเส้นหลัก มากักเก็บน้ำในตุ่มขนาดใหญ่ ก่อนที่จะนำไปใช้ล้างภาชนะต่างๆเป็นการลดค่าใช้จ่ายด้านน้ำประปา

สำหรับการบริหารจัดการการใช้น้ำนั้น ลมัยเล่าว่าเส้นทางคลองชลประทานมี 3 สาย สายแรกไปหมู่ 11 มีการเปิดน้ำทุกวัน ส่วนสายที่ไปหมู่ 10 มี 2 สาย สายแรกจะเปิดน้ำทุกวัน สายที่ 2 เส้นทางเลาะชายเขา จะเปิดน้ำวันอังคารและศุกร์ โดยช่วงแรกมีการเก็บเงินสมาชิกมาใช้ในกลุ่ม แต่ช่วงหลังไม่มีการเก็บเงิน โดยจะใช้การลงแรงช่วยเหลือซ่อมแซมระบบท่อส่งน้ำเมื่อมีการชำรุุด

พระมหากรุณาธิคุณที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานพระราชดำริในการบริหารจัดการน้ำในรูปแบบอ่างพวง ได้รับการสืบสาน รักษา ต่อยอดมายังรัชสมัยปัจจุบัน เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำอย่างเป็นระบบ ทำให้ราษฎรคลายทุกข์ สร้างสุขได้อย่างยั่งยืน.

บทความและภาพโดยสุวินา เอี่ยมสุทธา

ขอบคุณภาพบางส่วนและข้อมูลจาก กองประชาสัมพันธ์

สำนักงาน กปร.