บทความพิเศษ ตอน แหล่งเรียนรู้รักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

แปลงเกษตรกรรมของชาวไทยภูเขาเผ่ากระเหรี่ยงและเกษตรกรในพื้นที่ เป็นการทำกินอยู่ท่ามกลางผืนป่าหนาแน่น ในพื้นที่อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ในรูปแบบเกื้อกูลกัน เพราะเกษตรกรที่ทำอาชีพอยู่ในพื้นที่แห่งนี้ ไม่เพียงแต่ใช้พื้นที่ในการดำรงชีพและสร้างงานสร้างรายได้ ยังร่วมมือกันดูแลผืนป่า และเก็บพืชอาหารในป่าเพื่อใช้บริโภคและสร้างรายได้

สุรศักดิ์ วารีรอบวนา ชาวไทยภูเขาเผ่ากระเหรี่ยง ในอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เป็นหนึ่งในราษฎรในพื้นที่ที่เข้าร่วมเป็นอาสาป้องกันไฟป่า กับโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยสุรศักดิ์เล่าว่าพื้นที่นี้มีชาวไทยกระเหรี่ยงสองกลุ่มคือ กระเหรี่ยงโป และกระเหรี่ยงปาเกอะญอ ได้อาศัยผืนป่าในการทำกิน จึงมีภารกิจที่จะต้องร่วมกันดูแลผืนป่า ทั้งการป้องกันไฟป่า การดับไฟป่า การทำฝายชะลอน้ำ และการปลูกป่า โดยมีหลายหน่วยงานให้การอบรม

นอกจากนี้ ราษฎรในพื้นที่ยังได้เรียนรู้การทำเกษตรจากโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ และราษฎรบางส่วนได้นำผลผลิต เช่น กล้วย มาแปรรูปเป็นกล้วยตาก โดยส่งผลผลิตมาให้โครงการแปรรูปด้วยพลังงานรูปแบบต่างๆ ทั้งพลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม รวมทั้งเป็นแหล่งจำหน่ายผลิตผลทางการเกษตรนานาชนิดของราษฎรในพื้นที่โดยรอบด้วย

ในโอกาสที่พลอากาศเอก ชลิต พุกผาสุข องคมนตรี ประธานอนุกรรมการติดตามและขับเคลื่อนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ภาคกลาง พร้อมด้วย นายศุภรัชต์ อินทราวุธ รองเลขาธิการ กปร. และคณะอนุกรรมการฯ  เดินทางไปตรวจเยี่ยมโครงการเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569 ได้รับฟังการบรรยายสรุปการดำเนินงานและปัญหาอุปสรรค และเยี่ยมชมกิจกรรมภายในโครงการ เปิดห้องจัดแสดงงานวิจัย และเยี่ยมชมร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชน

สำหรับโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เกิดขึ้นตามพระราชดำริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงมีพระราชดำริให้อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติที่ยังมีความอุดมสมบูรณ์ ให้กับเยาวชนและราษฎรในท้องถิ่นที่สนใจธรรมชาติ ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับการศึกษาสภาพธรรมชาติ กอปรกับพื้นที่บริเวณเทือกเขาตะนาวศรี ที่เป็นส่วนหนึ่งของอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี มีทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลายทั้งทางกายภาพและชีวภาพ รวมทั้งเป็นแหล่งกำเนิดของลุ่มน้ำย่อยหลายลุ่มน้ำ เช่น ลุ่มน้ำห้วยบ่อหวี ลุ่มน้ำห้วยบ่อคลึง ลุ่มน้ำห้วยคอกหมู และลุ่มน้ำห้วยค้างคาว เหมาะสมที่จะเป็นแหล่งเรียนรู้สภาพทางธรรมชาติวิทยา ซึ่งในพื้นที่นี้มีโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนที่ร่วมดำเนินงานโครงการพัฒนาเด็กและเยาวชน ตามพระราชดำริอยู่ด้วย

โครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี จึงร่วมกับกองทัพบกและส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ดำเนินการพัฒนาพื้นที่ราชพัสดุ ในเขตอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ที่อยู่ในความดูแลของกองทัพบก  ขึ้นเป็น “อุทยานธรรมชาติวิทยา” ในลักษณะของโรงมหรสพทางธรรมชาติ จากนั้นสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชดำริเพิ่มเติมให้สำนักงาน กปร. นำโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาฯ ตำบลตะนาวศรี และตำบลสวนผึ้ง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี มาดำเนินการในรูปแบบของศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยให้จัดตั้งเป็นศูนย์สาขาของศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเพชรบุรี เพื่อทำหน้าที่พิทักษ์รักษา อนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพธรรมชาติในบริเวณพื้นที่โครงการ ให้เป็นแหล่งศึกษาสภาพธรรมชาติ สำรวจ ศึกษา วิเคราะห์ วิจัย สภาพธรรมชาติและพืชพรรณไม้ ตลอดจนทรัพยากรธรรมชาติต่างๆ ในบริเวณพื้นที่โครงการ ก่อให้เกิดประโยชน์ทางด้านวิชาการและนำมาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์กับราษฎร เสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจในความสำคัญของสภาพธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมทั้งผลกระทบที่เกิดจากการทำลายสภาพธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สร้างความตระหนักรู้และสร้างจิตสำนึกหวงแหนทรัพยากรธรรมชาติให้กับราษฎรที่อาศัยอยู่ในบริเวณพื้นที่โครงการ

บทความโดย สุวินา เอี่ยมสุทธา

ขอบคุณภาพบางส่วนจากกองประชาสัมพันธ์ สำนักงาน กปร.