บทความพิเศษ เรื่อง One Plan บูรณาการทำงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
การระดมสมองของหน่วยงานทั้งภาครัฐ ภาคประชาสังคมและประชาชน ในการบูรณาการทำงานร่วมกัน ที่จังหวัดเชียงใหม่ น่าน และพิษณุโลก เป็นการนำร่องกระบวนการ One Plan โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในพื้นที่ภาคเหนือในช่วงเดือนมิถุนายน 2568 ที่ผ่านมา
จนกระทั่ง เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2568 นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี ประธานอนุกรรมการติดตามและขับเคลื่อนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ภาคเหนือได้มอบคู่มือการบริหารจัดการโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเชิงพื้นที่ด้วยกระบวนการ One Plan ให้แก่ ผู้บริหารของส่วนราชการ และผู้ว่าราชการจังหวัดในพื้นที่ภาคเหนือทั้ง 17 จังหวัด
การจัดทำคู่มือการบริหารจัดการโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเชิงพื้นที่ด้วยกระบวนการ One Plan เป็นความร่วมมือระหว่างสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) กับกระทรวงมหาดไทย สนองพระบรมราโชบายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในการสืบสาน รักษา ต่อยอดโครงการและแนวพระราชดำริต่าง ๆ ที่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระราชทานไว้เพื่อสร้างโอกาสและทางเลือกในการยกระดับคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นของพสกนิกรชาวไทย
นางสุพร ตรีนรินทร์ เลขาธิการ กปร. เปิดเผยว่า พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ครองสิริราชสมบัติเป็นระยะเวลา 70 ปี ได้ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจและทรงงานด้านการพัฒนาในหลากหลายมิติ มีพระราชดำริในการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ราษฎรมีวิถีชีวิตที่ดีขึ้น จนก่อเกิดโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริกระจายทั่วทุกภูมิภาครวม 5,201 โครงการ โดยพื้นที่ภาคเหนือมีจำนวน 1,980 โครงการ
ทั้งนี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระราชปณิธานในการสืบสาน รักษา ต่อยอด โดยพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมแต่งตั้งคณะองคมนตรีขึ้นมาดูแลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ แต่เนื่องจากโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริมีจำนวนมาก สำนักงาน กปร.จึงหารือร่วมกับกระทรวงมหาดไทยดำเนินการจัดทำระบบ One Plan ขึ้นเพื่อให้เกิดการบูรณาการการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เอกชน ท้องถิ่น และประชาชน
“พอมาคุยกันแล้ว ทำให้ทราบปัญหาความต้องการ ก็มีการจัดทำแผนงาน งานโครงการขึ้นมา เรียกว่าจาก Bottom Up นะคะ คือจากข้างล่างขึ้นมาข้างบน หลังจากนั้นกระทรวงมหาดไทยหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ก็จะไปพิจารณานำแผนเข้าไปจัดทำโครงการ เพื่อตอบสนองความต้องการของประชาชน ซึ่งจะตรงตามความต้องการและไม่สิ้นเปลืองงบประมาณ และไม่ซ้ำซ้อนกันด้วย”เลขาธิการ กปร.กล่าว
นายเชษฐา โมสิกรัตน์ รองปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่าระบบ One Plan เป็นรูปแบบการทำงานที่กระทรวงมหาดไทยดำเนินการอยู่ โดยเป็นการบูรณาการการทำงานอย่างสอดประสาน สนับสนุนรองรับซึ่งกันและกัน ส่งผลให้การของบประมาณเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และมีกรอบระยะเวลาดำเนินการที่ชัดเจน ทั้งนี้หลักคิดในการทำ One Plan คือการบูรณาการของหน่วยงานต่างๆ ในส่วน Agenda ของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จะเกิดจากทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วม สอดคล้องกับการติดตามผลการดำเนินงานของคณะอนุกรรมการฯ
“มหาดไทยเข้ามาขยายผลในการจัดทำคู่มือ แล้วไปทดลองทำ ผลปรากฏว่าหนึ่งคนในพื้นที่รู้และเข้าใจวัตถุประสงค์ของโครงการพระราชดำริตั้งแต่จัดตั้งโครงการ เมื่อเข้าใจทำให้หลายหน่วยงานหลายภาคส่วนอาสาเข้ามา โดยเห็นได้จากช่วงทดลองจัดทำแผนงานโครงการ ประชาชนก็เสนอปัญหาเลยในพื้นที่ ทั้งปัญหาที่ใช้งบประมาณและปัญหาที่เป็นข้อจำกัดของข้อกฎหมายที่เป็นการประสานงาน ทั้งนี้ถ้าเอาประเด็นเหล่านี้มันใส่ในระบบแผน จะทำอะไรเมื่อไหร่อย่างไรก็มาเขียนลงในแผน แล้วสิ่งไหนที่สามารถพัฒนาต่อขึ้นไปได้ จน เป็นแผนคำของบประมาณ” นายเชษฐากล่าว
ทั้งนี้ เมื่อทุกภาคส่วนบูรณาการร่วมกันแล้ว ก็สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างรวดเร็ว โดยบางปัญหาสามารถใช้งบประมาณส่วนปกครองส่วนท้องถิ่นได้ทันที อีกทั้งการรับทราบปัญหาร่วมกันทำให้เกิดการพัฒนาต่อยอด และลดความขัดแย้งลงได้
เลขาธิการ กปร.เปิดเผยด้วยว่า การจัดทำ One Plan จะมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้ เบื้องต้นจะมีการประชุมผ่านระบบออนไลน์ ทำให้มีการหารือกันได้อย่างทันท่วงที นอกจากนี้ยังสามารถนำมาในการประมวลผลโครงการ ซึ่งจะตอบโจทย์หน่วยงานที่ให้บริการประชาชน
ส่วนทิศทางการดำเนินงานต่อไปนั้น เลขาธิการ กปร.กล่าวว่า การที่ประธานอนุกรรมการติดตามและขับเคลื่อนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ภาคเหนือมอบคู่มือการบริหารจัดการโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเชิงพื้นที่ด้วยกระบวนการ One Plan ให้แก่ ผู้บริหารของส่วนราชการ และผู้ว่าราชการจังหวัดในพื้นที่ภาคเหนือทั้ง 17 จังหวัด เป็นเพียงการเริ่มต้น
“จากนี้ไปจะมีการชี้แจงเรื่อง One Plan ให้ทุกจังหวัดในเขตพื้นที่ภาคเหนือ เพื่อสร้างความเข้าใจที่ตรงกันในขั้นตอนการปฏิบัติ และปรับการทำงานให้เหมาะสมกับภาคประชาชนในแต่ละพื้นที่ จากนั้นจึงขยายผลไปยังภูมิภาคอื่นต่อไป”เลขาธิการ กปร.กล่าว
การนำกระบวนการ One Plan มาสนับสนุนการบริหารจัดการโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ มุ่งที่จะบูรณาการการทำงานของทุกภาคส่วน เพื่อให้การดำเนินงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ บรรลุผลสัมฤทธิ์ตามพระราชปณิธาน ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรให้ดีขึ้น สร้างความมั่นคงให้กับประเทศได้อย่างยั่งยืน.
บทความโดย สุวินา เอี่ยมสุทธา
ขอบคุณภาพบางส่วนจาก กองประชาสัมพันธ์ สำนักงาน กปร.
