บทความเฉลิมพระเกียรติ “ฝายลำพะยา สร้างผาสุกให้กับชาวยะลา”
ฝายลำพะยาฯ เป็นฝายหินก่อที่สร้างเมื่อปี 2518 ในลำน้ำลำพะยา ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของคลองพลุ้งที่บริเวณบ้านแค่ชำรุดเสียหายจนใช้การไม่ได้ ทำให้พื้นที่นาในเขตตำบลลำพะยา และตำบลลำใหม่ อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา ประมาณ 5,000 ไร่ ซึ่งเคยได้รับน้ำจากฝายลำพะยาฯ ไม่มีน้ำใช้สำหรับการทำนา
ต่อมาในปี 2523 กรมชลประทานได้ดำเนินการก่อสร้างฝายลำพะยาฯ โดยสร้างที่บริเวณฝายเดิม ลักษณะเป็นฝายคอนกรีตเสริมเหล็กแล้วเสร็จในปีเดียวกัน ทำให้สามารถส่งน้ำให้กับพื้นที่เพาะปลูกในเขตตำบลลำพะยาและตำบลลำใหม่ อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา ประมาณ 5,000 ไร่ ทำการเพาะปลูกได้ตลอดปี
เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2523 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรโครงการฝายทดน้ำลำพะยา และพอพระราชหฤทัย ในการนี้ พระราชทานพระราชดำริแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง สรุปความว่า
…ควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้างอ่างเก็บน้ำลำพะยา ที่บริเวณบ้านทองล้น ตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา พิกัดทำเลที่สร้างเขื่อนเก็บกักน้ำประมาณ 47 NQH 373-282 แผนที่มาตราส่วน 1:50,000 ระวาง 5222III เพื่อเก็บกักน้ำไว้สนับสนุนโครงการฝายทดน้ำลำพะยา พื้นที่ประมาณ 5,000 ไร่ ซึ่งกรมชลประทานก่อสร้างเสร็จแล้ว สามารถทำการเพาะปลูกได้ตลอดปี นอกจากนั้น ยังจะช่วยบรรเทาอุทกภัยสำหรับพื้นที่เพาะปลูกในเขตโครงการฝายทดน้ำลำพะยาได้อีกด้วย…
ในปี 2564 กรมชลประทานได้ดำเนินการปรับปรุงฝายลำพะยาพร้อมระบบส่งน้ำฯ ทำให้ปัจจุบันสามารถส่งน้ำสนับสนุนพื้นที่การเกษตรให้แก่ราษฎรเพิ่มเติมอีก จำนวน 1,000 ไร่ ส่งผลต่อการพัฒนาอาชีพและคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นของประชาชนในพื้นที่
หลังจากโครงการฝายลำพะยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี 2524 ได้ส่งน้ำหล่อเลี้ยงพื้นที่เกษตรของราษฎร เพื่อใช้ในการปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ ใน3ตำบลคือ ตำบลลำพะยา ตำบลลำใหม่ ตำบลพร่อน อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา โดยมีการจัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำ เพื่อให้ผู้ใช้น้ำช่วยกันรักษาระบบส่งน้ำและใช้น้ำอย่างประหยัด รวมทั้งเป็นการสร้างความสามัคคีและความเข้มแข็งให้เกิดขึ้นในชุมชน
พลเอก กัมปนาท รุดดิษฐ์ องคมนตรี ประธานอนุกรรมการติดตามและขับเคลื่อนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ภาคใต้ และพลเอก เฉลิมชัย สิทธิสาท องคมนตรี รองประธานอนุกรรมการฯ พร้อมด้วยนายสมศักดิ์ เพิ่มเกษร รองเลขาธิการ กปร. และคณะอนุกรรมการฯ ลงพื้นที่ติดตามผลการดำเนินงานโครงการฝายลำพะยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ และโครงการอ่างเก็บน้ำลำพะยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
พบว่าอ่างเก็บน้ำลำพะยาหลังจากได้รับงบประมาณ 30ล้านบาทจากสำนักงาน กปร.ในปี2563 เพื่อดำเนินการกิจกรรมในเบื้องต้นแล้ว กรมชลประทานได้ใช้งบประมาณปกติปี 2565-2567ตามแผนพัฒนาในการก่อสร้างอาคารส่งน้ำ อาคารระบายน้ำล้นและองค์ประกอบ ภายใต้วงเงิน260ล้านบาท เมื่อโครงการแล้วเสร็จจะส่งน้ำให้กับราษฎรได้ในพื้นที่4ตำบล คือ ตำบลลำพะยา ตำบลลำใหม่ ตำบลพร่อน และตำบลลิมุด อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา
พระปรีชาญาณของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในการพัฒนาแหล่งน้ำสร้างชีวิตให้กับสรรพสิ่ง ได้ประสบผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม สร้างความผาสุกให้เกิดขึ้นกับราษฎรจังหวัดยะลาได้อย่างแท้จริง.
